İzin hakkı ile izin ücreti farklı aşamalardır
Yıllık ücretli izin, çalışanın dinlenme hakkıdır. 4857 sayılı İş Kanunu’nun 53. maddesine göre deneme süresi dahil en az bir yıllık çalışmadan sonra doğar. İş ilişkisi devam ederken izin hakkından vazgeçilmesi ve bunun sürekli ücret ödemesine dönüştürülmesi kural olarak kabul edilmez.
Kanunun 59. maddesi uyarınca iş sözleşmesi herhangi bir nedenle sona erdiğinde, hak kazanılıp kullanılmayan izin sürelerine ait ücret sona erme tarihindeki ücret üzerinden ödenir. Bu yönüyle kıdem tazminatından farklı hak kazanma koşullarına sahiptir.
Hak edilen günleri yıl yıl bulun
Genel kanuni alt sınırlar; bir yıldan beş yıla kadar, beş yıl dahil, on dört gün; beş yıldan fazla ve on beş yıldan az hizmette yirmi gün; on beş yıl ve daha fazla hizmette yirmi altı gündür. On sekiz ve daha küçük yaştaki işçilerle elli ve daha yukarı yaştaki işçiler için süre yirmi günden az olamaz.
Yer altı işlerinde çalışanlar ve sözleşmeyle artırılan izinler gibi özel düzenlemeler ayrıca incelenir. İzin süresine rastlayan hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil günlerinin hesabı da dikkate alınır. Takvimdeki her gün otomatik olarak izin bakiyesinden düşülmez.
Kullanılan izinlerin ispatı ve bakiye
İmzalı izin kayıtları ve eşdeğer belgeler kullanılmış izinlerin belirlenmesinde önemlidir. Puantajda boş görünen her gün yıllık izin sayılmaz. Ücretsiz izin, rapor, hafta tatili ve yıllık ücretli izin birbirinden ayrılır.
Her hizmet yılı için hak edilen gün, kullanılan gün ve devreden bakiye ayrı gösterilir. Sona erme tarihinde henüz hak edilmemiş bir izin dönemi, özel bir düzenleme yoksa otomatik kıst izin alacağına dönüştürülmemelidir.
Fesihte ücret hesabı
Genel hesap yaklaşımında kullanılmayan izin günleri, sona erme tarihindeki çıplak brüt günlük ücretle değerlendirilir. Kıdem ve ihbar hesabındaki giydirilmiş ücret matrahı buraya kendiliğinden taşınmaz. Ücret yapısına ilişkin özel hükümler ayrıca incelenir.
Brüt tutardan nete geçiş, vergi ve sosyal güvenlik düzenlemelerine göre yapılır. Zamanaşımı bakımından sona erme tarihi, ilgili düzenleme ve geçiş hükümleri; faiz yönünden ise uygulanabilir temerrüt başlangıcı değerlendirilir. Rapor hem izin günlerini hem parasal hesabı göstermelidir.