Önce faiz türünü belirleyin

Faiz hesabının ilk adımı, alacağın hangi faize tabi olduğunu belirlemektir. Sözleşmeden doğan faiz, kanuni faiz ve borcun zamanında ifa edilmemesine bağlı temerrüt faizi farklı hukuki esaslara dayanır. Borcun ticari olması da her durumda aynı oranın uygulanacağı anlamına gelmez.

3095 sayılı Kanun ile Türk Borçlar Kanunu’nun faiz ve temerrüt hükümleri birlikte değerlendirilir. İlamlı takipte hükümdeki faiz türü ve başlangıcı; diğer takiplerde talebin kapsamı ve ilgili sözleşme önem taşır. Sırf daha yüksek olduğu için farklı bir oran seçilmez.

Başlangıç tarihi ve gün sayısı

Vade, temerrüt, dava, takip ve karar tarihleri farklı kavramlardır. Hangi tarihten itibaren faiz istenebileceği, alacağın doğduğu hukuki ilişkiye göre belirlenir. Birden fazla taksit veya aylık alacak için ayrı başlangıç tarihleri gerekebilir.

Raporda başlangıç ve bitiş gününün hesaba katılma yöntemi ile yıl gün esasını açıkça gösterin. 365, 366 veya özel düzenlemeden kaynaklanan farklı bir esas seçimi gizli kalmamalıdır. Tarih aralıklarının üst üste binmesi aynı gün için iki kez faiz işletilmesine yol açabilir.

Basit faiz ve dönemsel hesap

Basit faiz yaklaşımında aynı dönemin anaparası, yıllık oranı ve gün sayısı birlikte kullanılır. Aşağıdaki ifade, oran yüzde olarak girildiğinde kullanılan temel matematiksel gösterimdir; hangi gün esasının hukuken uygulanacağını tek başına belirlemez.

Oran veya anapara değiştiğinde ayrı satır açılır ve dönem faizleri toplanır. TCMB’nin reeskont ve avans tabloları birbirinden ayrıdır. Ticari temerrütte 3095 sayılı Kanun’un 2. maddesindeki dönem ve karşılaştırma kuralları ayrıca incelenir; her TCMB değişikliği bütün dosyalara aynı gün aynı şekilde aktarılmaz.

HESAP YAKLAŞIMIDönem faizi = anapara × yıllık oran (%) × gün / (100 × yıl gün esası)

Faize faiz ve özel alacaklar

İşlemiş faizin anaparaya eklenip yeniden faizlendirilmesi, basit faiz hesabıyla aynı işlem değildir. 3095 sayılı Kanun’un 3. maddesi ve uygulanabilir özel hükümler dikkate alınmalıdır. Ticari işlerdeki sınırlı istisnalar, bütün borçlar için genel bir bileşik faiz yetkisi vermez.

İşçi alacakları, yabancı para borçları ve mal veya hizmet tedarikinden doğan ticari geç ödemelerde özel düzenlemeler bulunabilir. Mevduat faizi uygulanacaksa hangi banka, hangi vade ve hangi dönem oranının esas alındığı belgelenmelidir.

  • Faiz türünü ve dayanağını yazın.
  • Oran kaynağını ve yürürlük tarihlerini kaydedin.
  • Anapara değişikliği ile oran değişikliğini ayrı izleyin.
  • Tahsilatı tarihine göre işleyin; ara toplamları koruyun.
Bu yazı genel bilgilendirme içindir. Somut olayın tarafları, tarihleri ve özel hükümleri farklı bir değerlendirme gerektirebilir.
← Tüm rehberlere dön