Takipte hangi ödeme talep ediliyor?
Yabancı para borcunda sözleşmedeki aynen ödeme kaydı, vade ve temerrüt durumu, alacaklının seçimi ve takip talebinin içeriği belirleyicidir. Türk Borçlar Kanunu’nun 99. maddesi ile İcra ve İflas Kanunu’nun takip talebine ilişkin hükümleri birlikte okunmalıdır.
Takipte gösterilen Türk lirası karşılık ile alacağın hukuken hangi para biriminde devam ettiği aynı şey değildir. Harca esas Türk lirası değerinin gösterilmesi, bütün durumlarda borcun tek seferde Türk lirasına dönüştüğü anlamına gelmez.
Kurun türünü ve tarihini kaydedin
Alış, satış, efektif alış ve efektif satış kurları farklı verilerdir. Uygulanacak kur türü ve tarih; talebin, sözleşmenin ve ilgili hukuki kuralın gereğine göre seçilir. TCMB’nin yayımladığı kurların gösterge niteliği de dikkate alınır.
Tatil günü veya veri bulunmayan tarihte hangi günün verisine gidildiği açıkça belirtilmelidir. Güncel kurun geçmiş tarihli bütün işlemlere uygulanması ya da döviz satış ile efektif satışın açıklama yapılmadan değiştirilmesi denetimi bozabilir.
Yabancı para faizini ayrı değerlendirin
Yabancı para borcunda sözleşme hükmü ve 3095 sayılı Kanun’un 4/a maddesi incelenir. Türk lirası yasal faizini döviz tutarına doğrudan uygulamak her dosya için doğru değildir. Uygulanacak banka ve mevduat oranının ilgili para birimi ve dönemle uyumu araştırılır.
Faiz döviz üzerinden hesaplanıyorsa kur dönüşümünün hangi aşamada yapıldığı açıklanmalıdır. Önce bütün anaparayı Türk lirasına çevirip ardından yabancı para faizini kullanmak gibi iki yöntemi karıştıran işlemlerden kaçınılır.
Türk lirası tahsilatın etkisi
Türk lirası olarak yapılan ödemenin döviz borcuna etkisi, hukuken uygulanacak tarih ve kur üzerinden belirlenir. Ardından ödeme faiz, gider ve anaparaya ilişkin mahsup kurallarıyla dağıtılır. Kur dönüşümü ile mahsup sırası raporda ayrı adımlar olmalıdır.
- Asıl para birimi ve talep edilen ödeme biçimi.
- Her kur için tarih, tür, kaynak ve kullanılan değer.
- Faiz kaynağı, dönemleri ve para birimi.
- Tahsilatın ödendiği para birimi ve döviz karşılığı.
- Yuvarlama işleminin hangi aşamada yapıldığı.